قانون اساسی به‌عنوان عالی‌ترین سند حقوقی در جمهوری اسلامی ایران، ساختار و حدود اختیارات قوای حاکم، اصول بنیادین حکمرانی، و حقوق و آزادی‌های اساسی شهروندان را تبیین می‌نماید. این قانون با تأکید بر حاکمیت قانون، تفکیک و توازن قوا، نظارت‌پذیری نهادها و صیانت از کرامت انسانی، چارچوب سازماندهی قدرت عمومی و سازوکارهای اعمال آن را تعیین می‌کند.
مفاد قانون اساسی ناظر بر تشکیل و وظایف قوای مقننه، مجریه و قضائیه، جایگاه و اختیارات نهادهای عالی حاکمیتی، اصول اقتصادی و مالی عمومی، و تضمین حقوق ملت از جمله برابری در برابر قانون، امنیت قضایی، و مشارکت در تعیین سرنوشت است. اجرای این اصول در چارچوب نهادهای رسمی و تحت نظارت مراجع ذی‌صلاح از جمله قوه قضائیه جمهوری اسلامی ایران، مبنای مشروعیت، انسجام نهادی و کارآمدی نظام حقوقی کشور محسوب می‌شود.